ISSN 0005-2531 (Print) ISSN 2522-1841 (Online)
GaSe-SrSe SİSTEMİNİN FİZİKİ-KİMYƏVİ VƏ RENTGENOQRAFİK TƏDQİQİ VƏ BƏRK MƏHLUNUN ELEKTROFİZİKİ XASSƏLƏRİ
A.N.Sultanova, A.N.Məmmədov, İ.İ.Əliyev, C.A.Ahmedova, A.T.Mammadova, G.M. Məmmədova, A.A.Mustafayev

 

Fiziki-kimyəvi analizin kompleks metodları: diferensial-termiki analizi (DTA), rentgenfaza analizi (RFA), mikrostruktur analizi (MQA), həmçinin mikrosərtlik və sıxlığın təyinin vasitəsilə GaSe-SrSe sistemində kimyəvi qarşılıqlı təsir öyrənilmiş və onun T-x faza diaqramı qurulmuşdur. Müəyyən edilmişdir ki, sistemin faza diaqramı kvazibinar evtektik tiplidir və SrGaSe2 birləşməsinin əmələ gəlməsi ilə xarakterizə olunur. SrGaSe2 birləşməsi  M+SrSe↔ SrGaSe2 peritektik reaksiyası nəticəsində 1010°C temperaturda əmələ gəlir. SrSe və SrGaSe2 birləşmələrinin birgə kristallaşması ikili evtektika nöqtədə başa çatır, tərkibi 15 mol % SrSe, temperatur 920°C. GaSe-SrSe sistemində otaq temperaturunda GaSe əsasında 4,5 mol % SrSe, bərk məhlul əmələ gəldiyi halda  SrSe birləşməsinə əsasında isə həllolma 2,5 mol % GaSe təşkil edir. Tərkibində olan nümunələrin rentgen difraksiya analizi 4,5; 25, 50 və 80 mol % SrSe tərkibli ərintilərin rentgenfaza analizi aparılmış  və  ikin komponentlərin renrgen difraktoqramları ilə müqayisə edilmişdir. Nəticədə müəyyən edilmişdir ki, 4,5 mol % SrSe-nin difraksiya sxemində difraksiya xətləri GaSe birləşməsinin difraksiya xətlərinə bənzəyir; onlar yalnız müstəvilərarası məsafələrinə görə bir qədər fərqlənirlər. Rentgen difraksiya analizinin nəticələrinə əsasən müəyyən edilmişdir ki, SrGaSe2  birləşməsi tetraqonal sinqoniyada kristallaşır, qəfəs parametrləri: a = 6,85; c=10,01 Å-dir. (GaSe)1-х(SrSe)х (x=0,02; 0,04) bərk məhlul ərintilərinin elektrik keçiriciliyinin və termo-EHQ-nin tərkibindən və temperaturdan asılılığı öyrənilmişdir.

doi.org/10.32737/0005-2531-2026-2-50-57

Açar sözlər : sistem, faza, kvazibinar, evtektika, bərk məhlul
Məqaləyə baxın
QEYDİYYAT
JURNALIN SONUNCU SAYI
№2 2026
MÜNDƏRİCAT
- CdS NAZİK TƏBƏQƏLƏRİNİN QEYRİ-SULU ETİLENQLİKOL ELEKTROLİTİNDƏN ÇÖKMƏ ŞƏRAİTLƏRİNİN ONLARIN TƏRKİBİNƏ TƏSİRİN.Ş.Soltanova, Ü.M.Qurbanova, A.O.Zeynalova, D.M.Babanlı, R.Q.Hüseynova, Z.S.Səfərəliyeva, T.A.Əliyev, H.Ç.Əliyeva, D.B.Tağıyev
- MODİFİKASİYA EDİLMİŞ SEOLİT KATALİZATORU ÜZƏRİNDƏ PROPANNIN AŞAĞI MOLEKULLU KARBONİL BİRLƏŞMƏLƏRİNƏ PARSİAL OKSİDLƏŞMƏSİNİN KİNETİKASI VƏ MEXANİZMİA.M.Əliyev, G.A.Əli-zadə, M.Q.Əliyeva, A.A.Fətullayeva, A.R.Səfərov, Z.A.Şabanova, T.İ.Hüseynova, R.Y.AğayevaDavamı