Hidrogenin atmosfer təzyiqində Co/HZSM/SO₄^2--ZrO₂ (SZ) коmpozit katalitik sisteminin iştirakı ilə birbaşaqovulma benzinin izomerləşmə-disproporsialaşma çevrilməsi tədqiq edilmişdir. Optimal proses şəraiti (180⁰С; Н₂/СН=3; h.s.=2,5 s^-1) yara­dılmışdır ki, bu şəraitdə C₈₊ karbohidro-genlərinin çevrilməsi 77,3% təşkil edir və yüksək oktanlı benzin komponentləri C₅-С₆ alkanlarının cıxımı 11%-dən 61%-ə qədər artır. Reaksiya məhsulları C_4-, C₅-C₆ məhsullarının və H₂O-nun bu prosesə təsiri öyrənilmişdir. Göstərilmişdir ki, əsas C₅-C₆ məhsullarından fərqli olaraq  əlavə C_4- məhsulları prosesin dayanıqlığına təsir edir, katalizator isə suyun təsiri ilə deaktiv olur. Birbaşaqovulma benzin və etanol qarışığının çevrilməsinin müqayisəli tədqiqatları göstərdi ki, alınan H₂O buxarı SZ-də yerləşən mərkəzləri deaktiv edir. Müəyyən edilmişdir ki, kompozit katalitik sistemin iştirakı ilə birbaşaqovulma benzinin izomerləşmə-disproporsialaşma çevrilməsi mexanizmi SZ-də olan red-oks mərkəzlərinin, Co/HZSM-5-in turşu-qələvi mərkəzləri ilə konyuqasiya olunmuş qarşılıqlı təsiri yolu ilə həyata keçirilir, müvafiq olaraq aralıq birləşmələrin [С_4-+C₇] əmələ gəlməsinə və onların hidroparçalanmasına  səbəb olur

doi.org/10.32737/0005-2531-2022-2-28-33