Kationik səthi aktiv maddələrin üçüncü komponentlərinin - setilpiridinium xlorid (CPCl), setilpiridinium bromid (CPBr), setiltrimetilamonium bromid (CPMABr) nikelin (II) 4-(2´, 3´-trihid- 4´) ilə kompleksləşməsinə təsiri. 3-sulfo-5-xlorofenilazobenzol (R). Binar- (NiR) və qarışıq liqand kompleksləri (Ni(II)-RCPCl, Ni(II)-RCPBr və Ni(II)-RCPMABr) müvafiq olaraq pH 6, 4, 4 və 4-də əmələ gəlir. Bütün komplekslər komponentlərin məhlullarını qarışdırdıqdan dərhal sonra əmələ gəlir və sabitdir. Binar (1:1) və qarışıq-liqandlı (1:1:1) komplekslərin komponentləri nisbəti müəyyən edilmişdir. Beer qanununa tabeçılık intervalı müəyyən edilir. Dərəcəli əyrinin  tənlik əmsalları ən kiçik kvadratlar üsulu ilə müəyyən edilir. Nikelin (II) kompleks formalaşması A = f (C) xətti asılılığı ilə ifadə edilir. Binar (NiR) və qarışıq-liqandlı komplekslərin (Ni(II)-RCPCl, Ni(II)-RCPBr və Ni(II)-RCPMABr) davamlılıq sabitləri hesablanmışdır. Kompleksəmələgəlmənin optimal şəraitində Ni-R kondüktometrik üsulla üçüncü komponentlərin (CPCl, CPBr və CPMABr) məhlulu ilə titrlənmişdir. Üçüncü komponentlər olmadıqda və mövcud olduqda nikelin(II) R ilə kompleksləşməsinə kənar ionların təsiri tədqiq edilmişdir. İşlənmiş metodika Azərbaycan Respublikasının Qazax vilayətində Ağstafa və Coğaz çaylarının sularında nikelin miqdarının spektrofotometrik təyini üçün tətbiq edilmişdir

doi.org/10.32737/0005-2531-2023-2-146-153