ISSN 0005-2531 (Print) ISSN 2522-1841 (Online)
ÇOVDARDAĞ YATAĞININ KAOLİN GİLLƏRİNDƏN ALÜMİNİUM OKSİDİN ÇIXARILMASININ OPTİMAL ŞƏRAİTİNİN TAPILMASI
S.Q.Əfəndiyeva, S.T. Cəfərova, A.Ə.Heydərov, Y.B.Qəhrəmanova, N.İ.Abbasova, G.M.Ganzayeva

Dünyada alüminiuma artan tələbat yüksək silisiumlu mənbələrdən olmayan mənbələrdən, xüsusən də gildən alüminium oksidinin istehsalı üçün alternativ texnologiyaların işlənib hazırlanmasına marağı artırır. Bu işdə həlledici vasitə kimi xlorid turşusunun sulu məhlulundan istifadə edilməklə alüminiumun kaolindən çıxarılması tədqiq edilmişdir. Bu tədqiqatlar üçün Çovdardağ yatağının yandırılmış kaolin gilinin nümunələrindən istifadə edilmişdir. Həllolma prosesindən əvvəl, xam kaolin kalsine közərdilmişdir. Közərdilmə zamanı kaolinin əsas mineraloji fazası olan kaolinitin dehidroksilləşməsinə və onun Al-Si-nin amorf fazası olan metakaolinə çevrilməsinə və ondan alüminiumun asanlıqla həll edilərək çıxarılmasına nail olunur. Bu işdə istifadə olunan xam kaolinin közərdilməsi 7500C temperaturda 2 saat ərzində aparılmış və bu şəraitin məhlulda alüminium oksidinin maksimum çıxımına nail olmaq üçün müvafiq eksperimental tədqiqatlarda optimal olduğu nəzərə alınmışdır. Məlum olmuşdur ki, alüminium oksidinin çıxarılması üçün kaolin gilinin həll olması yuxarıda göstərilən şərtlərdə közərdilmiş nümunələrdən istifadə etməklə, 20%-li xlorid turşusu ilə 2 saat ərzində 950C temperaturda həyata keçirilmişdir. Bu şərtlərdə alüminium  və dəmirin oksidinin çıxarılma dərəcəsi müvafiq olaraq 96.7 və 94.1% təşkil edir.

doi.org/10.32737/0005-2531-2023-4-55-62

 

Açar sözlər : kaolin gili, közərtmə, xlorid turşusu, həllolma, alüminium oksid
Məqaləyə baxın
QEYDİYYAT
JURNALIN SONUNCU SAYI
№3 2024
MÜNDƏRİCAT
Davamı